اختلال نقص توجه و بیشفعالی در کودکان یا ADHD یکی از شایعترین اختلالات رفتاری دوران کودکی است که بر نحوه تمرکز، کنترل رفتار و مدیریت انرژی کودک تأثیر میگذارد. این اختلال در بسیاری از موارد تا بزرگسالی ادامه مییابد.
کودکان مبتلا به بیشفعالی (ADHD) معمولاً اعتمادبهنفس پایینتری دارند، در روابط اجتماعی دچار مشکل میشوند و عملکرد تحصیلی ضعیفی دارند.
با این حال، تشخیص زودهنگام و درمان علمی بیشفعالی در کودکان میتواند به کاهش علائم و رشد سالم کودک کمک کند.
انواع اختلال نقص توجه و بیشفعالی در کودکان
| نوع ADHD | ویژگیهای اصلی | مثال از رفتارهای شایع |
|---|---|---|
| نوع بیتوجه (Inattentive Type) | مشکل در تمرکز، برنامهریزی و دنبال کردن دستورالعملها | فراموش کردن انجام تکالیف، گمکردن وسایل مدرسه، حواسپرتی سریع |
| نوع بیشفعال و تکانشی (Hyperactive-Impulsive Type) | تحرک زیاد، بیقراری، رفتارهای بدون فکر | پریدن وسط حرف دیگران، دویدن در مکانهای نامناسب، حرف زدن زیاد |
| نوع ترکیبی (Combined Type) | ترکیبی از بیتوجهی و بیشفعالی | هم بیقراری دارد و هم تمرکز پایینی در فعالیتها نشان میدهد |
پیش از اینکه به ادامه مطلب این صفحه بپردازیم، پیشنهاد می کنیم سری هم به مقاله علائم افسردگی شدید در زنان بزنید.
علائم شایع ADHD در کودکان
نشانههای بیتوجهی
-
انجام اشتباهات زیاد در تکالیف درسی
-
حواسپرتی سریع در کار یا بازی
-
فراموش کردن وظایف روزمره
-
گوش ندادن به حرف دیگران
-
بینظمی در انجام کارها
-
ناتوانی در تمرکز روی یک فعالیت برای مدت طولانی
نشانههای بیشفعالی و تکانشگری
-
بیقراری، تکان دادن مداوم دست و پا
-
دویدن یا بالا رفتن در موقعیتهای نامناسب
-
صحبت بیش از حد
-
قطع کردن حرف دیگران
-
ناتوانی در انتظار نوبت
-
انجام رفتارهای ناگهانی بدون فکر به نتیجه
اگر نمیدونی کدوم روانشناس برات مناسبه، از قسمت «پیشنهاد هوشمند روانشناس» تراپیست خودت رو پیدا کن.
برای آشنایی و رزرو نوبت با بهترین تراپیست ها، به صفحه بهترین رواشناس آنلاین مراجعه کنید.
تفاوت بین ADHD و رفتار طبیعی کودک
همهی کودکان گاهی بیتوجه یا پرتحرک هستند.
اما در ADHD این رفتارها:
-
شدیدتر و مکررتر هستند.
-
در چند محیط مختلف (خانه، مدرسه، جمع دوستان) بروز میکنند.
-
باعث اختلال در عملکرد تحصیلی یا اجتماعی میشوند.
چه زمانی برای بیشفعالی در کودکان باید به روانشناس مراجعه کرد؟
اگر رفتارهای زیر در کودک دیده میشود، بهتر است با روانشناس کودک یا متخصص اعصاب و روان مشورت کنید:
-
تمرکز بسیار پایین
-
پرتحرکی مفرط
-
قطع مداوم صحبت دیگران
-
افت تحصیلی یا مشکلات رفتاری در مدرسه
علتهای احتمالی ADHD در کودکان
پژوهشها نشان میدهد که این اختلال میتواند ترکیبی از عوامل ژنتیکی، محیطی و عصبی باشد.
| دسته عامل | توضیح | نمونه |
|---|---|---|
| ژنتیکی | انتقال از والدین به فرزندان | سابقه ADHD در خانواده |
| محیطی | مواجهه با مواد سمی | تماس با سرب، دود سیگار |
| دوران بارداری | تأثیر سبک زندگی مادر | مصرف الکل یا داروهای غیرمجاز |
| عوامل عصبی | تفاوت در عملکرد مغز | اختلال در انتقالدهندههای عصبی |
عوامل خطر ابتلا
-
سابقه خانوادگی اختلالات رفتاری یا روانی
-
قرار گرفتن در معرض سرب یا سایر آلایندهها
-
مصرف دخانیات یا الکل در دوران بارداری
-
زایمان زودرس
پیامدهای بیشفعالی در کودکان در صورت عدم درمان
کودکان مبتلا ممکن است در معرض مشکلات زیر قرار بگیرند:
-
افت عملکرد تحصیلی
-
کاهش اعتمادبهنفس
-
مشکلات ارتباطی با همسالان و والدین
-
افزایش احتمال اعتیاد یا افسردگی در آینده
-
مشکلات خواب و تمرکز
اختلالات همزمان با ADHD
بسیاری از کودکان مبتلا به ADHD ممکن است همزمان دچار یکی از اختلالات زیر نیز باشند:
| اختلال همراه | توضیح کوتاه |
|---|---|
| اختلال نافرمانی مقابلهای (ODD) | رفتارهای پرخاشگرانه یا مخالفت با والدین و معلمان |
| اختلال سلوک (Conduct Disorder) | رفتارهای ضداجتماعی مانند دروغگویی یا خرابکاری |
| اختلال اضطراب یا وسواس (OCD) | نگرانی یا افکار تکراری مزاحم |
| افسردگی و اختلال دوقطبی | تغییرات خلقی شدید |
| اختلال یادگیری یا اوتیسم | مشکلات در یادگیری و مهارتهای ارتباطی |
نیاز به مشاوره با روانشناس آنلاین داری؟
اگر برای مشکل بیش فعالی به دنبال دکتر روانشناس انلاین هستی یا نیاز به مشاوره آنلاین فوری با یک روانشناس خوب بیش فعالی داشته باشی، تیم کارشناسان «هانه» توی این مسیر بهت کمک میکنند.
روانشناسان پلتفرم هانه
راهکارهای پیشگیری بیش فعالی در کودکان
-
پرهیز از مصرف سیگار، الکل یا مواد در دوران بارداری
-
محافظت کودک از دود سیگار و مواد سمی
-
تنظیم خواب و تغذیه کودک
-
محدود کردن زمان استفاده از تلویزیون و بازیهای دیجیتال
جمعبندی
اختلال نقص توجه و بیشفعالی در کودکان بیماری نیست، بلکه چالشی در رشد رفتاری و شناختی کودک است که با آموزش، درمان رفتاری و حمایت خانواده میتواند بهخوبی کنترل شود.
اگر احساس میکنید فرزندتان دچار نشانههای بیشفعالی یا بیتوجهی است، مراجعه به روانشناس کودک اولین گام برای بهبود و رشد سالم اوست.
